پیوند ها
احداث کردن سالن مرغداری برای پرورش مرغ چندان پیچیده نیست .
هر کجایی که بتوان یک محیط سر پوشیده درست کرد و آب و برق برای آن بتوان فراهم نمود می توانیم یک سالن مرغداری تاسیس کنیم .
اما برای موفقیت و سودآوری در این رشته شغلی نکات زیادی را باید در هنگام احداث سالن های مرغداری رعایت نمود . نکاتی مانند : نوع زمین و محل جغرافیایی مرغداری و نوع سازه مرغداری و همچنین دسترسی داشتن به راههای ارتباطی برای حمل و نقل به سالن مرغداری . گرفتن مجوز احداث کردن مرغداری نیز یکی دیگر از ملزومات احداث مرغداری است .
برخی از تاسیسات داخلی مانند سیستم های گرمایشی و سرمایشی و تهویه سالن مرغداری نیز از الزامات یک سالن پرورش طیور می باشد .
مراحل پرورش طیور گوشتی در مرغداری

عملیات روز اول:
- سالن مرغداری باید کاملاً گرم (34- 33 درجه) باشد.
- دما و رطوبت در محل نگهداری و کامیون حمل جوجه باید C o24 و 75% باشد.
- کارتن های جوجه را در نزدیک منبع گرمایی روی هم نچینید که باعث مرگ ناشی از گرمازدگی خواهد شد.
- کارتن های جوجهها را به طور مرتب در سالن بچینید. درب آنها را بردارید و واکسن برنشیت را در صورت نیاز و اگر جزو برنامه واکسیناسیون دامپزشکی باشد طبق دستورالعمل در داخل کارتنها روی سر جوجهها اسپری کنید.
- رسیدن سریع جوجه به آب بسیار مهم است. لذا سعی کنید کارتن حاوی جوجهها را نخست در کنار آبخوریها بچینید و از ته سالن شروع به تخلیه جوجهها در کنار آبخوریها نمائید. رسیدن سریع جوجه به آب ، مانع کم آبی و وازدگی جوجه میشود.
- در سه ساعت اول آب شکر 5% (50 گرم شکر برای یک لیتر آب) داده شود. آب و شکر انرژیزاست و تحرک جوجه را بیشتر میکند و نیز تشنگی را افزایش میدهد و باعث آب خوردن بیشتر آن میشود.
- در صورت نیاز بعد از آب شکر محلول مولتی الکترولیت به آنها داده شود .
- حرکت دادن جوجهها برای رفتن آنها به سر دانخوری و آب خوری در روز اول بسیار مهم است. 3 ساعت پس از تخلیه ی جوجه، باید چینه دان 90% جوجهها پر باشد.
- در روز اول جهت آشنایی جوجه ها با محیط سالن و شناخت آبخوری و دانخوری برنامه خاموشی را انجام ندهید .
- کارتنهای حمل جوجه را کاملا بسوزانید تا از انتشار آلودگیهای احتمالی جلوگیری شود.
- تـعـدادی از جـوجـهها را به طور اتفاقی قـبل از تخلیه در سالن جدا کنید و برای کشت میکربی و قارچی به آزمایشگاه دامپزشکی بفرستید. اگر جوجه در سالن خالی شود و بعد به آزمایشگاه ارسال شود و آلودگی خاصی در آن دیده شود، معلوم نمیشود منشأ آلودگی سالن و بستر است یا خود جوجه. لذا باید جوجههای مورد آزمایش قبل از تخلیه از کارتنها، از بقیه جدا شوند.
- جوجههای وازده را در کمترین مدت زمان ممکن از گله جمع آوری کنید. برای آنها بیمارستان درست نکنید چرا که منشأ آلودگی هستند و اگر هم آلوده نباشند، مناسب ترین راه برای ورود آلودگی هستند.
- برای جوجههای بیمار و دارای کمبود در گوشه ای از سالن پرورش بیمارستان درست کنید . و جوجه هایی که امکان بهبودی را دارند در آن نگهداری کنید و جوجه هایی که احتمال بهبودی کمی دارند را اگر زودتر حذف کنید بهتر است چون این جوجه ها بعد از مدتی تلف می شوند و تمام هزینه هایی که برای آنها انجام شده از بین می رود و به هزینه های تولید اضافه می شود .
تراکم اولیه:
تراکم سالن مرغداری در چهار روز اول باید بین 60 تا 65 قطعه در متر مربع باشد تا جوجه حداکثر دسترسی را به دان و آب داشته باشد . سهولت این دسترسی تاثیر فوق العاده ای برای رشد و توسعه ابتدایی دستگاه گوارش دارد . چرا که وجود میزان کافی مواد مغذی در روده به رشد مناسب پرزهای روده و در نتیجه به جذب بهتر مواد غذایی کمک می کند. در غیر این صورت روده جوجه توسعه پیدا نمی کند و باریک و ضعیف باقی می ماند که در رشد جوجه تاثیر زیادی دارد و از دست دادن این زمان ، به منزله ی از دست دادن یک زمان طلایی و بدون بازگشت است.
به علاوه تراکم زیاد به جوجه کمک می کند که در اسرع وقت مواد مغذی را از غیر آن تشخیص دهد. توضیح آن که جوجه در ابتدای تولد هیچ گونه ذهنیتی از خوراک و غذا ندارد و صرفاً به صورت غریزی به همه چیز نک می زند و در این نک زدن هاست که به تشخیص مواد مغذی از غیر آن نائل می شود.
به منظور اطمینان از دسترسی جوجه به دان طی 7 نوبت- به فواصل 12 ساعت بعد از ورود جوجه به سالن - به ازای هر 5000 جوجه ، 30 تا 50 قطعه را کنترل می کنیم تا ببینیم چند در صد آن ها دارای چینه دان پر، نیمه پر و خالی هستند این آزمایش در هر بار 3 مرتبه تکرار می شود. اگر جوجه ها به مقدار کافی غذا خورده باشند باید در ساعت 12، 90 ـ 80% جوجه ها دارای چینه دان پر باشند در ساعت 24 این رقم به 95 ـ 90% و در ساعت 36 ، به 100 ـ 95% می رسد و در ساعت 48 باید چینه دان 100% جوجه ها پر باشد . اما پس از آن این آزمایش تا ساعت 96 باید در فواصل 12 ساعت ادامه یابد چرا که همه ی ساعات 4 روز اول در تکامل دستگاه گوارش مهم است.
به ازای هر قطعه 35 ـ 30 گرم دان در دانخوری می ریزیم.
نقش کیسه زرده:
کیسه زرده در چهل ساعت اولیه نقش یک منبع غذایی را ایفا می کند ولی پس از آن ارتباط جوجه با این کیسه به دلیل انسداد مجرای کیسه قطع می شود.
کیفیت فیزیکی دان:
اندازة مناسب قطعات پیشدان mm5 / 2 ـ 1 ، میاندان mm5 / 3 ـ 2 و پسدان mm 4 ـ 5 / 2 می باشد.
میزان آرد دان های آردی نباید بیشتر از 25% و در مورد کرامبل نباید از 10% بیشتر باشد. قطعات کرامبل باید mm 2 ـ 5 / 1 باشد.
حرارت مناسب :

در گذشته عدد مناسب برای حرارت سالن در بدو ورود جوجه 33 تا 34 درجه بود ولی با افزایش سرعت رشد و در نتیجه افزایش گرمای متابولیکی حاصل از آن رقم 29 و 30 ( البته در رطوبت 65 ـ60% ) و رقم 32 ( در رطوبت 50% ) مناسب به نظر می رسد.
بهترین حرارت برای جوجه ها ، درجه حرارتی است که در دفترچه راهنمای پرورش آن نژاد نوشته شده است . چون این دفترچه ها طبق ژنتیک و نژاد هر نوع مرغ گوشتی نوشته شده است .
علائم راحتی و ناراحتی جوجه:

برای تشخیص آسایش جوجه در سالن مرغداری باید به این علائم چهارگانه توجه کرد . در یک سالن خوب پراکندگی جوجه ها به نحوی است که
دانخوری و آبخوری:
- فاصه بین دو دانخوری با دو آبخوری نباید بیشتر از 5 / 1 متر باشد. اگر جوجه مجبور به طی مسافت زیادی برای رسیدن به دانخوری یا آبخوری باشد، گله دچار عدم یکنواختی میشود.
- حرارت آب حدود 25 درجه باشد. بخصوص در دو هفته اول جوجه به سردی و گرمی زیاد آب حساس است و اذیت میشود.
- شلنگهای آب را اگر از انواع شفاف انتخاب کنید بهتر است . به این علت که رسوب مواد معدنی یا دارویی در آن قابل رؤیت باشد و به موقع رسوب زدایی شوند.
- در روزهای اول تا حدود 7 روزگی از آبخوریهای کله قندی- یک عدد برای 50 قطعه- استفاده کنید.

- از هفته دوم میتوانید آب خوریهای اتوماتیک را آویزان کنید. ارتفاع آب خوری ها باید در موازات پشت جوجه باشد تا جوجه روی آن نپرد. برای عادت دادن جوجهها به آبخوریهای جدید، تا 2 روز پس از نصب آب خوریهای آویز، آب خوریهای کله قندی همچنان باید در سالن پرورش باشند .
- آب خوریها باید روزی 3 بار شستشو و آب آنها عوض شود.
- بهترین نوع آب خوریهابرای استفاده در سالن مرغداری نیپل هستند. حُسن آنها این است که جوجه نمیتواند آب را آلوده کند ولی مشکل آن این است که ممکن است هوا بگیرد . در هنگام دادن واکسن خوراکی با نیپل ها باید دقت کرد که آب بدون واکسن کاملاً عبور کرده و تخلیه شده باشد و آب حاوی واکسن در دسترس جوجهها قرار گیرد. هر نیپل یا پستانک بسته به گرمای هوا برای 10 تا 15 قطعه جوجه کافی است. در هوای گرم هر پستانک را برای 8 قطعه در نظر بگیرید.
- در 10 روز اول از دانخوری های گرد (بشقابی)- هر دانخوری برای 60 تا 70 قطعه جوجه- استفاده میشود. از روز دهم دانخوری های آویز را نصب کنید ولی تا روز دوازدهم دانخوری های قبلی را جمع نکنید تا جوجه به دانخوری های جدید عادت کند. ارتفاع دانخوریها در موازات چینه دان جوجه تنظیم شود تا از ریخت و پاش دان جلوگیری شود.

- در دانخوری های زنجیری برای هر قطعه 5 تا 15 سانتی متر طول دانخوری باید محاسبه شود. برای جیره پیشدان 5 سانتی متر، میاندان 10 سانتی متر و پسدان 15 سانتی متر. هر 2 ساعت یک بار زنجیر را حرکت دهید تا جوجهها برای خوردن، دان تحریک شوند. سرعت حرکت زنجیر حدود 18 متر در دقیقه در نظر گرفته میشود.
- به طور کلی تعداد دانخوری و آبخوری باید به اندازهای باشد که تراکم و هجوم بر سر آنها مشاهده نشود و همه جوجهها به طور یکسان به آنها دسترسی داشته باشند. دسترسی یکسان جوجهها به آب و دان به یکنواختی گله کمک میکند.
- تا هنگامی که دان موجود در دانخوری کاملاً مصرف نشده از ریختن دان تازه به دانخوری جداً خودداری کنید. چرا که معمولاً جوجه علاقه بیشتری به مصرف تکه های درشت دان دارد و اگر دان قبلی کاملاً مصرف نشده باشد، در واقع خرده مواد و عناصر کمیابی که حجم زیادی در ترکیب دان ندارند و به صورت آردی در دان وجود دارند، مصرف نمیشوند و کمبود این مواد باعث بروز مشکلات اسکلتی و نارسایی های مختلف دیگر در گله می شود . بنابراین بهتر است قبل از ریختن دان تازه، صبر کنیم تا دانخوری تخلیه شود .
- سعی بر این باشد که روزی 4 بار دان در دان خوریها توزیع شود.
برنامة نوری:
- برنامه نوری هر نژاد جوجه را طبق دفترچه راهنمای پرورشی آن نژاد انجام دهید .
- شب اول خاموشی ندهید تا جوجه بیشتر به فضای سالن مرغداری و محل دانخوری و آبخوری آشنا شود.
- تا 5 روزگی برای هر متر مربع w5 (معادل 60 لوکس) و پس از آن تا 20 روزگی w3 (معادل 36 لوکس) و بعد از آن تا پایان دوره w1(معادل 12 لوکس) نور محاسبه شود. نور بیشتر برای پرورش جوجه در زمان ورود اولیه جوج ها به سالن و برای آشنایی جوجه ها با آبخوری و دانخوری مناسب است. در حالی که نور زیاد در طول دوره پرورش باعث تحرک جوجه و هدر دادن انرژی و افزایش ضریب تبدیل غذایی میگردد.
- برنامه های خاموشی مختلفی برای نژادهای مختلف جوجه گوشتی توصیه شده است. اما در هرحال خاموشی امر لازمی است که باعث تخلیه کامل دستگاه گوارش و جذب بهتر مواد غذایی و کاهش ضریب تبدیل میشود. در حالی که پرخوری باعث دفع سریعتر و جذب کمتر مواد غذایی میشود.
به علاوه خاموشی های طولانی 12- 8 ساعته برای کنترل رشد سریع جوجه در سه هفته اول به منظور کاهش نارسایی های قلبی و عروقی در سنین بالاتر توصیه شده است. به عبارت دیگر با کنترل رشد جوجه از طریق افزایش خاموشی، به او مجال میدهیم که سیستم قلبی- عروقی و اسکلت بندی قوی تری داشته باشد و در نتیجه قلب و اسکلت ، افزایش رشدهای بعدی را به راحتی می تواند تحمل کند و میزان آسیت، سکته و فلجی گله در ماه دوم پرورش کاسته خواهد شد .
- ارتفاع لامپها تا 2 متر باشد و در سالن های با عرض 12 متر، باید 3 ردیف لامپ بسته شود. فاصله لامپها از یکدیگر هم 3 و حداکثر 4 متر باشد.
برنامه حرارتی:
- به طور کلی اصل اساسی در تنظیم حرارت سالن، راحتی و آسایش جوجه است. راحتی و آسایش جوجه هم یعنی بعلت هوای گرم در سالن جوجه نفس نفس نزند و بال هایش را به دلیل گرما از هم باز نکند و از طرف دیگر بعلت سرمای سالن جوجهها در دل هم نروند و به بیان دیگر جوجهها حداکثر پراکندگی یکنواخت را در سطح سالن داشته باشند. نه کنار دیوارها تجمع کنند ( بعلت گرمای زیاد سالن ) و نه کنار بخاریها ( بعلت سرمای زیاد سالن ).
- حرارت سالن را از 33 و 32 درجه شروع کنید. در روز چهارم به 30 برسانید و در هفته دوم به 28 و 29 و از آن پس هفته ای 2 درجه از دما بکاهید تا درجه در سن 30 روزگی به 22 درجه برسد. از آن پس حرارت مناسب تا پایان دوره 22 تا 20 درجه سانتی گراد است. اگر جوجه را از 42 روز و وزن 2 کیلو، بیشتر نگاهداری کنیم میتوان حرارت را تا 18 درجه هم کاهش داد.
- خطر سرماخوردگی در 2 هفته اول است که جوجه را تهدید میکند. به خصوص در ده روز اول حرارت اگر زیر 28 درجه بیاید، جوجه در معرض خطر قرار میگیرد. این بدان جهت است که جوجه در این مدت قدرت کنترل درجه حرارت بدن خود را ندارد و سقوط درجه حرارت به زیر 28 درجه باعث میشود حرارت بدن جوجه از 38 درجه به 28 درجه برسد و جوجه سرما بخورد که در این صورت جمع و جور کردن گله بسیار دشوار خواهد بود.
- در روزهای واکسیناسیون حرارت سالن باید1تا2 درجه بیشتر از حالت عادی باشد.
- 3 عدد دماسنج در ابتدا و وسط و انتهای سالن بـرای کنترل درجه حـرارت در ارتفاع 10 تا 15 سانتی متری نصب کنید.
- در شرایطی که استرس گرمایی وجود دارد باید کاری کرد که انرژی جیره بدون افزایش گرمای متابولیکی زیاد شود. به این منظور چربی جیره را افزایش و پروتئین آن را کاهش میدهند. آب خنک در اختیار جوجهها گذاشته میشود و قالب های یخ در تانکرهای آب انداخته میشود. تانکرهای آب عایق بندی میشوند. به علاوه در مناطق گرمسیری باید جوجهها را از روز اول به گرما عادت داد. یعنی از روز اول حرارت را یکی دو درجه بالاتر از حالت استاندارد در نظر میگیرند تا جوجه توان تحمل گرمای زیاد را به تدریج پیدا کند.
رطوبت سالن:

رطوبت سالن مرغداری به خصوص در دو هفته اول مهم است. این بدان دلیل است که جوجه در جوجهکشی از رطوبت 70 و 80 درصد برخوردار بوده و اگر به محیطی با رطوبت 10 و 20 درصد منتقل گردد، دچار بیآبی و دهیدرا تاسیون و وازدگی میشود. لذا سعی جدی نمائید که حداقل روزهای اول رطوبت سالن را بالای 60% و پس از دو هفته بالای 50% حفظ کنید. اسپری کردن مرتب آب مفید است ( توسط سیستم مه پاش ) ولی در مناطق خشک استفاده از مهپاش لازم است تا رطوبت لازم ایجاد شود. در مناطق خشک استفاده از الکترولیتها نسبت به سایر ویتامینها باید در اولویت قرار گیرد.
پدهای خنک کننده در مناطق گرم و خشک علاوه بر ایجاد رطوبت مناسب، دمای سالن را هم کاهش میدهند. برای جابجایی هر 10000 متر مکعب هوا در ساعت، 2 متر مربع پد با ضخامت 10 سانتی متر لازم است. در واقع پدها نوعی سیستم خنک کننده مشابه کولر در ابعاد بزرگتر هستند که هزینه شان از کولر کمتر و کارآیی شان از آن بیشتر است. سعی کنید این پد متحرک باشد تا بتوان در صورت افزایش رطوبت سالن یا نیاز به هوای بیشتر ، آن را برداشت .
سیستم تهویه:

- کمبود اکسیژن در سالن مرغداری باعث کمخونی، کاهش رشد، انواع بیماری- های تنفسی و آسیت و نهایتاً کاهش جدی عملکرد گله میشود.
- اگر اکسیژن هوا از 11% کمتر شود، مشکلات تنفسی شروع میشود. میزان CO2 سالن باید زیر 2 / 0 % باشد.
- به دلیل نقص در تهویه و تجزیه اسید اوریکِ مدفوع به وسیله باکتری های موجود در بستر، گاز آمونیاک آزاد میشود که اگر به 15- 10 قسمت در میلیون (ppm 15- 10) برسد، بوی آن را حس میکنیم. میزان ppm 35- 25 آن چشم و بینی را میسوزاند و مقدار ppm 50 آن بـاعـث تــورم قرنیه و ملتحمه (کونژکتیویت) چـشـم و بیماری های مختلف تنفسی مثل "سی آردی" میگردد.
- هر کیلوگرم مرغ زنده احتیاج به جابجایی 7- 5 متر مکعب هوا در ساعت در سالن توسط هواکش ها دارد و جابجایی این میزان هوا نیاز به 3 سانتی متر مربع ورودی هوا (هواده) به ازای هر متر مکعب هوا دارد. به این ترتیب برای یک سالن 10000 قطعه ای با جوجه هایی به وزن 2 کیلوگرم، نیاز به جابجایی 100000 متر مکعب هوا در یک ساعت داریم که توسط 4 هواکش بزرگ 140 سانتی متری میتواند تأمین شود و از آن سو نیاز به 30 متر مربع هواده ( cm2300000=3×100000) دارد. معمولاً در سیستم های تونلی این 30 متر مربع هواده در منتهی الیه طول سالنها و هواکشها در دیواره عرضی انتهای سالن کار گذاشته میشود.
- پدهای خنک کننده و هیترها هم در محاسبه ورودی هوا در زمستان و تابستان باید به حساب بیایند.
- در زمستان ها تراکم و غلظت اکسیژن هوا بیشتر است و نیاز به جابجایی هوا به میان پیش گفته نیست. اما در عوض امکان هوادهی هم به علت سرمای بیرون از سالن کاهش پیدا می کند . مدیریت خوب تهویه سالن در ایجاد تعادل بین هوادهی و هواکشی با حفط دما و رطوبتِ مناسب در سالنها می باشد .
- تعداد هواکش ها را از این فرمول هم میتوان محاسبه کرد:
قدرت هر هواکش در دقیقه ÷120 × مساحت عرض سالن = تعداد هواکش لازم
که در آن 120، سرعت حرکت هوا بر حسب متر در دقیقه است و مساحت عرض سالن از ضرب ارتفاع × عرض به دست میآید و قدرت کشش هوا در دقیقه را هم باید از کاتالوگ سازندگان هواکش ها استخراج کرد.
- هوای سالن باید جریان ملایمی داشته باشد ولی سرعت آن نباید از 3 تا 4 متر در ثانیه بیشتر شود. برای اطمینان از جریان داشتن هوا میتوانید روبان های سبک وزنی را به سقف آویزان کنید تا از میزان حرکت آنها به شدت جریان هوا پی ببرید .
تراکم:

- تراکم مناسب گله در یکنواختی و رشد مناسب آن تأثیر قاطع دارد. تعداد جوجه در واحد سطح بستگی به وزن و جثه آنها دارد. به عنوان یک فرمول عملی و کلی سعی کنید در هر زمان در هر متر مربع بیش از 20 کیلوگرم وزن زنده نداشته باشید. به این ترتیب میتوانید در هفته های اول 30 قطعه جوجه در متر مربع داشته باشید و به تدریج با کاهش تراکم آن را در زمان فروش به 8- 7 قطعه در متر مربع برسانید. به هر شکل در زمان کشتار ، وزن زنده در واحد سطح (متر مربع) باید زیر 20 کیلو باشد. عامل دیگر گرمای سالن است. در صورت عدم کنترل گرما در سالن ، تراکم گله باز هم باید کمتر شود. این نکته بخصوص در فصول گرم باید مورد توجه باشد.
برنامه دارویی:
- آنتی بیوتیک را صرفاً به دستور دامپزشک مصرف نمائید.
- نمونهبرداری باید از سطح گله یا جوجههایی باشد که به تدریج از بین جوجه های سالم، مریض شدهاند و علایم خاصی دارند؛ نه جوجههای وازده و درجه دو و سه.
- مصرف ویتامین عمدتاً در ماه اول لازم است. به خصوص در دو هفته اول که جوجه قادر به تأمین بعضی از ویتامینها از طریق جیره نیست، مصرف ویتامینهای مختلف توصیه میشود. این میزان در یکی دو هفته اول تا 3 روز در هفته لازم است و پس از آن مصرف یک روز در هفته ی ویتامینها کفایت میکند مگر این که به مشکل و کمبود خاصی برخورد کنیم .
کنترل سلامت گله:
- مهم ترین فاکتور کنترل سلامت گله میزان اشتها و خوردن دان و آب میباشد.
- هرگونه کاهش اشتها باید علت آن پیدا شود. ولی در بیماری کوکسیدیوز ممکن است مصرف آب افزایش یابد.
- میزان تقریبی مصرف دان و آب را میتوان از فرمول هایی بدست آورد. مثلاً مصرف دان برای یک قطعه جوجه را بر حسب کیلوگرم میتوان از ضرب سن گله به هفته در عدد 2. / . و مصرف آب بر حسب لیتر را با ضرب همین عدد در 3. / . میتوان به دست آورد.
مثلاً یک قطعه جوجه در 3 هفتگی حدود Kg 06 / 0 (60 گرم) دان و lit 09 / 0 (90 سیسی) آب میخورد و این میزان برای یک گله 10000 قطعهای 600 کیلوگرم دان و 900 لیتر آب میشود.
- آرامش و آسایش گله را کنترل کنید. آیا جوجهها احساس راحتی میکنند و توزیع یکنواخت و پراکنده دارند. اگر گله بیش از حد سر و صدا میکند، مشکلی از قبیل تشنگی و گرسنگی یا گرما وجود دارد.
- کیفیت مدفوع را به لحاظ آبکی بودن و شل بودن و نیز رنگ آن را تحت نظر بگیرید. با چرخش در داخل سالن میتوانید متوجه افزایش یا کاهش و تغییرات کیفیت مدفوع گردید.
- به آرامی وسط گله بنشینید به صدای آنها کاملاً گوش بدهید تا بتوانید افزایش غیرطبیعی عطسه و سرفه و خرخرها و رالهای تنفسی را تشخیص دهید. این کار در زمان خاموشی، نتایج محسوستر و دقیقتری دارد. اما در زمان روشنایی به سر و چشم و صورت جوجهها دقت کنید تا موارد آبریزش و تورم احتمالی چشم را ببینید.
- افزایش مشکلات اسکلتی و لنگش را تحت نظر داشته باشید.
- هر ده روز یک بار تعدادی جوجه را برای کشت و آنتی بیوگرام و کشف سریع آلودگیها به آزمایشگاه ارسال کنید.
- اطلاعات کلی مرغداران از بیماریها ضرورت دارد ولی درمان بیماری فقط باید به دامپزشک مجرب سپرده شود.
- دفع بهداشتی لاشه های تلفات خیلی مهم است. کوتاهی در این کار زمینه ، حضور دائمی عفونتهای قدیمی را در مرغداری تضمین میکند به گونهای که برخورد با آنها دوره به دوره مشکلتر میشود. گودالی به عمق 10 متر و قطر 2 متر برای یک مرغداری 10000 قطعهای کافی است. روی گودال یک لوله سیمانی با قطر 30 سانتیمتر بگذارید تا لاشهها را از آنجا به داخل گودال بریزید. یک درپوش هم روی لوله بگذارید.
- سوزاندن ضایعات در کوره، بهداشتیتر است ولی ممکن است موجب ایجاد بوی نامطبوع شود.
شاخصها و عملکردها:
مرغدار باید ارزیابی درستی از عملکرد خود در هر دروه داشته باشد و بکوشد با برطرف ساختن ضعفها و کسب تجارب جدید، عملکرد موفقتری برای دوره بعدی داشته باشد.
ثبت آمار تلفات، مصرف آب و دان، وزن کشی، ضریب تبدیل و مقایسه آنها با ارقام استاندارد به مرغدار کمک میکند تا بتواند عمکرد خود را ارزیابی کند و بداند که در جاده ی استانداردهای سلامتی حرکت میکند یا از آن منحرف شده است و در صورت انحراف از معیارها، به موقع به تصحیح و برطرف کردن مشکلات و معایب اقدام نماید.
زمان های مهم و موثر در رشد اندام ها:
روز 9 تا 12 زمان الگوپذیری برای برنامه های مخصوص نوری و غذایی است. لذا اگر تصمیم به اعمال برنامه های خاص تاریکی یا محدود کردن مصرف دان دارید این کار را موکول به بعد از زمان نمایند.
در روزهای 15 ـ 14 رشد طولی استخوان ها و تاندون ها صورت می گیرد.
وزن کشی :
بهترین شکل پایش وزن جوجه وزن کشی از نقاطی از سالن است که بر روی شکل w قرار دارند که ابتدا و انتهای سالن را به هم وصل می کنند . نقاط مزبور 9 نقطه در ابتدا و انتها و وسط پاره خط هایی هستند که این شکل W را می سازند.
میزان نور
تعداد لامپ لازم= مساحت سالن(متر مربع * حداکثر شدت نور مورد نیاز (لوکس)
میزان وات لامپ * ضریب K
ضریب K برای لامپ 40 وات 6 / 4‘ برای 60 وات ‘ 5 و برای 100 وات 6 می باشد.
شدت نور لامپ های فلور سنت 3 تا 5 برابر لامپ های تنگستنی می باشد.
برنامه خاموشی:
- مدت خاموشی در زمان بارگیری باید به حداقل برسد. در این صورت تحرک گله در زمان بارگیری به حداقل می رسد.
- خاموشی در سردترین ساعات توصیه نمی شود و لذا در زمستان خاموشی را از اولین ساعات تاریکی هوا شروع کنید و در تابستان پایان مدت خاموشی را با آغاز روشن شدن هوا همزمان کنید.
- هفته دوم و سوم بهترین زمان برای کنترل رشد (21-14 روزگی )به کمک برنامة خاموشی است.
نمونة برنامه خاموشی جهت کنترل رشد
نوردهی متناوب
هفته اول 1 ساعت تاریکی، هفته دوم تا آخر هفته پنجم 5 ساعت روشنایی و 1 ساعت تاریکی و بعد از آن دوباره یک ساعت تاریکی تا آخر.
نوردهی برای مقابله با استرس گرما
هفته اول روشنایی کامل، از 7 تا ؟ روزگی 1 ساعت تاریکی و پس از آن 2 ساعت روشنایی و؟ ساعت تاریکی یا 1 ساعت روشنایی و 3 ساعت تاریکی.
تأثیر سرعت جریان هوا بر خنک شدن جوجه ها:
|
سرعت جریان هوا |
در2روزگی |
در28 روزگی |
در 49 روزگی |
|
m / se0.5 |
○c3 / 2- |
○c2 / 1- |
- |
|
1 |
7 / 6- |
8 / 2- |
2 / 1- |
|
1.5 |
3 / 12- |
4 / 8- |
9 / 3- |
|
2 |
- |
10- |
6 / 5- |
|
2.5 |
- |
- |
-- |
هواکش ها
نصب تلة نوری روی هواکش ها هم کنترل نور سالن را امکان پذیر می سازد و هم مانع تاثیر منفیِ وزش باد بر هواکش ها می شود.
نسبت مصرف آب و دما
در دمای 21 درجه میزان مصرف آب بین 6 / 1 برابر (در دانخوری پستانکی) و 8 / 1 برابر (در دانخوری زنگوله ای) دان می باشد ولی به ازای هر درجه بیشتر 5 / 6% بر میزان مصرف آب افزوده می شود.
رابطه دما و رطوبت
در رطوبت کمتر دمای بیشتری مورد نیاز است و بر عکس.
جدول 1. رابطه دما و رطوبت
|
سن رطوبت |
50% |
%60 |
%70 |
%،80 |
|
0 |
33 |
5 / 30 |
6 / 28 |
27 |
|
3 |
32 |
5 / 29 |
6 / 27 |
26 |
|
6 |
31 |
5 / 28 |
6 / 26 |
25 |
|
9 |
7 / 29 |
2 / 27 |
6 / 25 |
24 |
|
12 |
2 / 27 |
25 |
8 / 23 |
5 / 22 |
|
15 |
2 / 26 |
24 |
5 / 22 |
21 |
|
18 |
25 |
23 |
5 / 21 |
20 |
|
21 |
24 |
22 |
5 / 20 |
19 |
|
24 |
23 |
21 |
5 / 19 |
18 |
|
27 |
23 |
21 |
5 / 19 |
18 |
بارگیری مرغ گوشتی از مرغداری جهت ارسال به کشتارگاه
در سالن بسته بندی کشتارگاه، لاشه های طیور کشتار شده از نظر درجه بندی کیفیت تفکیک می شوند. ارزش مرغ های گوشتی فقط بعد از کشتار و درجه بندی می تواند ارزیابی شود. بارگیری، حمل و کشتار طیور وقتی با مدیریت ضعیف انجام شود منجر به کاهش کیفیت لاشه می شود.
موارد قبل از گرفتن و بارگیری مرغ گوشتی :
مدت زمان بدون آب و دان ماندن طیور قبل از ارسال به کشتارگاه ۴ تا ۵ ساعت.
آب تا شروع گرفتن طیور و قبل از خاموش کردن چراغ ها در ختیار مرغ ها باشد .
مرگ و میر در طی مراحل مرغ گیری و انتقال نباید بیشتر از %0/1 باشد.
در هر دست بیش از 3 قطعه برداشته نشود.
گرفتن جوجهها باید از هر دو پا (نه فقط یک پا) باشد تا آسیبی به آنها نرسد و افت کشتارگاهی به حداقل برسد.
زمان لازم جهت انتقال طیور به کشتارگاه ۱ تا ۴ ساعت.
زمان انتظار در کشتارگاه ۱ تا ۲ ساعت.
بطور میانگین فاصله زمانی قطع دان و کشتار ۸ تا ۱۲ ساعت است. حداقل زمان لازم برای اینکه آلودگی ناشی از مدفوع و غذای باقیمانده در چینه دان را در کشتارگاه به حداقل برسانیم ۸ ساعت می باشد. انتظار طیور در کشتارگاه به ازاء هر ساعت ،۲/۰ درصد از وزن آنها را کاهش داده ( در دمای نرمال ) و تأخیر بیشتر سبب دهیدراتاسیون و دفع آب توسط مدفوع می گردد.
برای جلوگیری از خفگی طیور در اثر روی هم ریختن می توان از توری های قابل حمل برای تقسیم بندی سالن استفاده نمود.
بارگیری باید به نحوی انجام شود که حداقل استرس و صدمه را به طیور وارد سازد. استفاده از روپوش و چکمه برای کارگران هنگام بارگیری الزامی است. هنگام گرفتن طیور باید دقت لازم به عمل آید تا از خفگی و صدمات وارده به بال ، پا و پوست جلوگیری شود، برای مرغهای سنگین وزن و مواقعی که فاصله تا کشتارگاه زیاد است باید دقت بیشتری اعمال شود.
هنگام گرفتن و بارگیری طیور تمام وسایلی را که ممکن است موجب آسیب آنها شود باید از سالن خارج گردد.
طیور باید از ناحیه پاها گرفته شوند و حداکثر سه مرغ را باید در یک دست گرفت ( متناسب با وزنشان) و زمان حمل را کوتاه کرد مرغهای سنگین با دو پا گرفته شوند و یک دست زیر سینه آنها قرار گیرد. باید طیور به آرامی و به دقت درون قفس قرار داده شوند.
بهتر است گرفتن آنها در تاریکی انجام گیرد زیرا مرغ آرامتر بوده و احتمال خفگی و ضایعات پوستی و بدنی در آنها کمتر می شود. گله ای که بیمار باشد مقاومت کمتری نسبت به گرفتن نشان می دهد.
در ساعات گرم روز که گرما به بیشترین حد خود رسیده است از بارگیری مرغ اجتناب شود و در سالنهایی که دارای سیستم باز هستند بهتر است در قسمت ورودی سالن پرده ای آبی رنگ آویزان نمود .
در هوای گرم از قراردادن ماشین حاوی طیور زیر نور مستقیم خورشید اجتناب شود و در صورت امکان برای کم کردن دمای داخل ماشین از سیستم تهویه استفاده کرد.
در هوای سرد بهتر است دو طرف ماشین حمل طیور در زمان حمل به کشتارگاه با برزنت پوشیده شود تا طیور در معرض هوای سرد قرار نگیرند.
در کشتارگاه نیز محل مناسبی برای توقف ماشین در نظر گرفته شود تا در معرض نور مستقیم آفتاب قرار نگرفته و رطوبت و تهویه کافی داشته باشند.
گرفتن طیور
بارگیری باید بر اساس ظرفیت ماشین حمل مرغ و سرعت خطوط کشتار تنظیم شود. در آب وهوای معتدل ظرفیت بارگیری حداکثر ۵۰ کیلوگرم درمتر مربع و در آب و هوای گرم ظرفیت بارگیری حداکثر ۴۰ کیلوگرم در متر مربع توصیه می شود.
نکات کلیدی
بازده لاشه
تعیین دقیق وزن لاشه ، نسبت سینه و ران امر مشکلی است زیرا بازده محصول نهایی در کشتارگاه با عوامل مختلفی مثل مدیریت مرغداری ، نحوه تغذیه در دوران پرورش ، نژاد و چگونگی حمل و نقل طیور به کشتارگاه و ... ارتباط مستقیم دارد. علاوه بر این عوامل بازده لاشه به نحوه عملکرد کشتارگاه نیز بستگی دارد.بنابراین برای تعیین عملکرد هر گله بهتر است آن را با گله های دیگر در همان کشتارگاه مقایسه نمود. موارد ذیل نشان دهنده ضایعات و آلایش طیور نسبت به وزن زنده آنها در کشتارگاه است .
▪ خون %۴
▪ پر % ۲/۶
▪ پا %۵/۴
▪ سر %۳
▪ امعاء و احشاء %۵/۹ – ۵/۸
▪ گردن %۲
▪ پوست گردن %۵/۱
▪ کبد %۱/۲
▪ قلب % ۶/۰
▪ سنگدان % ۲/۱● تغییرات بازده لاشه براساس سن و وزن طیور
کشتار و کیفیت لاشه
کبودی :
هنگام گرفتن طیور، آویزان کردن آنها از زنجیر خط کشتار و عدم کفایت مواد معدنی در استخوان ها رخ می دهد.
شکستگی :
به علت بی دقتی درگرفتن طیور و حمل آنها ،عصبی بودن بیش از حد پرنده در موقع اعمال بی حسی و تنظیم نبودن دستگاه پرکنی طیور در کشتارگاه رخ می دهد.
قرمزی بال :
در اثر کم بودن زمان تخلیه خون بدن و یا گرفتن بالها اتفاق می افتد.
عضلات سیاهرنگ :
معمولا" در هنگام استفاده از جریان برق قوی و در موقع بی حس کردن ، عضلات تیره می شوند
خونریزی و شکستگی بالها :
به علت عدم دقت لازم در گرفتن طیور و یا عدم تنظیم دستگاههای بی حس کننده در کشتارگاه رخ می دهد.برخی عوامل کاهش دهنده کیفیت لاشه طیور هستند و علل آن به شرح زیر است :
تاول :
معمولا" در اثر کیفیت بد بستر و حرارت ناشی از بستر رخ می دهد
تاول سینه :
به علت کاهش وزن بر اثر تراکم بیش از حد در هرمتر مربع، بستر تخته شده و عدم کفایت مواد معدنی در استخوان ها رخ می دهد.
پارگی پوست :
معمولا" در اثر پرکنی نادرست و مصرف بعضی داروهای یونوفور رخ می دهد.
واکسیناسیون مرغ گوشتی
اصول واکسیناسیون در مرغداری :
- در همه عملیات واکسیناسیون، افزایش3-2درجه سانتیگراد برحرارت سالن و استفاده از محلول -های ویتامین و بعضاً آنتی بیوتیک ها جهت مقابله با استرس های حاصله لازم است .
- ثبت تاریخ و مشخصات و بچ واکسن برای پیگیری نتایج حاصله از آن ضروری است .
- وسایل پس از مصرف باید سوزانده شود تا ویروس زنده در منطقه باقی نماند .
- مصرف واکسن در مناطق غیر آلوده، باعث ورود ویروس و عامل عفونی به آن منطقه میشود و بنابراین هیچگونه توجیهی ندارد .
- جوجه های وازده وبیمار، به هیچ وجه نباید واکسینه شوند چون خطرحساسیت افزاینده، حدت یافتن ویروس در اثر پاساژهای مکرر و ایجاد بیماری وجود دارد .
- واکسن های مصرفی نباید در معرض تابش نور قرار گیرند و بطور معمول باید در حرارت 8-2 درجه سانتیگراد نگهداری شوند.
روش های مصرف واکسن :
روش اسپری :

- در این روش هر 1000 دز واکسن را در cc300-250 آب مقطر (یا آب جوش سرد شده) حل و با مهپاش در حالی که جوجه ها از کارتن حمل خارج نشدهاند، از فاصله 100-80 سانتی متری روی سر جوجهها اسپری میکنند به طوری که جوجهها کمی مرطوب شوند ولی خیس نگردند. ولی اگر جوجه درسالن باشد هر 1000دز واکسن cc 500 حل شود. در مورد اولین واکسنِ برنشیت، مرجح است که واکسن در همان روز اول و قبل از خارج کردن جوجه ها از کارتن های حمل جوجه، اسپری شود .
- میزان شدت نور باید کاسته شودتا عملیات با استرس همراه نباشد .
- باید مراقب بود واکسن روی بستر ریخته نشود چون امکان بقاء و حدت یافتن ویروس زنده ای که روی بستر ریخته می شود ، وجود خواهد داشت.
- از ضد عفونی دستگاه مهپاش باید اجتناب شود چرا که مواد ضدعفونی کننده، ویروس واکسن را میکشند. حرارت مناسب برای آب 18-15 درجه سانتی گراد میباشد .
- هنگام اسپری، باید هواکشها را خاموش کرد و پنجرهها را بست تا موجب اتلاف مقادیری از واکسن و کاهش دز مؤثر واکسن نشوند.20 دقیقه بعد از اتمام عملیات می توان هواکش ها را مجددا روشن کرد .
- باید از مهپاش قطره درشت استفاده نمود، چون قطرات بسیار ریز واکسن با عبور از مجاری باریک هوایی و نفوذ در عمق ریه، میتوانند موجب حساسیت و واکنش های حاد و ناخواسته شوند. لذا نباید از "اتومیست" هایی که قطرِ قطرات آن ها بسیار کم است استفاده شود. حجم مناسب قطره(VD ) 5 / . است. (5 / . VD)
روش چشمی:

-در این روش هر 1000 دز واکسن در 30-25 آب مقطر(یا آب جوش سرد شده)حل و در چشم یا بینی هر جوجه یک قطره چکانده می شود. آلودگی آب یا وسایل مصرفی باعث کونژکتیویت و عفونت یک طرفی چشم میشود .
- پس از چکاندن، 2ثانیه تأخیر برای پخش و جذب واکسن در مخاط چشم لازم است .
اگر جوجه چشمش را باز نکرد ، می توان قطره را در بینی جوجه چکاند .
- چون حجم قطره چکان ها با هم فرق دارد بهتر است اول قطره چکان را امتحان کرد و حساب کرد که یک cc 1 آب به چند قطره تبدیل میکند .
روش آشامیدنی :

در این روش هر 1000 دز واکسن، در میزانی از آب (به لیتر ) که مساوی سن جوجه (به روز ) است، حل و در آب خوریها ریخته میشود. مثلا اگر سن جوجه 15 روز باشد ، هر1000 دز واکسن را در 15 لیتر آب می ریزیم. در حرارت های بالای 30 درجه که مصرف آب بیشتر است، میزان آب مصرفی باید 5 / 1 تا 2 برابر شود. روش مناسب دیگری برای برآورد میزان مورد نیاز آب، یک پنجم آب مصرفی در 24 ساعت گذشته است. مثلاً اگر گله در 24 ساعت گذشته 100 لیتر آب مصرف کرده، میزان آب لازم برای تهیه واکسن 20 لیتر خواهد بود .
- آب خوریها باید فقط با آب جوش شسته شوند چرا که مصرف هرنوع ضدعفونی به کشتن اجرام ضعیف شده واکسن میانجامد. در واکسنهای مربوط به بیماری میکربی، به علاوه از مصرف آنتی- بیوتیک هم حین مصرف واکسن و هم بعد از آن، باید اجتناب شود تا واکسن از بین نرود .
- آب مصرفی معمولی حدود ppm1-5 / . کلر دارد ولی برای واکسیناسیون باید از آب فاقد کلر و فلوئور و سایرعوامل ضد عفونی کننده استفاده کرد. ترجیحاً باید از آب چاه و آب بدون کلر استفاده شود. چنان چه چارهای ازمصرف آب کلردار نیست، باید این آب به مدت 24 ساعت در جایی ساکن بماند تا کلرزدایی شود. آب چاه نیز حاوی املاح مس و آهن است که برای تاثیر بیشتر واکسن ها، نوترالیزه کردن (خنثی کردن) آن ها هم مهم است .
- برای کلرزدایی، از شیربدون چربی به میزان 33 گرم در لیتر یا شیر خشک کم چربی بمیزان 5 / 2 گرم در لیتر استفاده میشود. شیر، علاوه بر کلرزدایی، باعث محافظت اجرام زنده واکسن هم می شود.کازئین و سایر پروتئینهای شیر، املاح موجود در آب را خنثی میکنند .
- چربی شیر باعث نامحلول شدن واکسن و احتباس آن در ذرات چربی و در نتیجه اتلاف آن میشود لذا استفاده از مواد شیمیائی مصنوعی و سنتتیک مثل cevamune، بر مصرف شیر ترجیح دارد. خاصیت اضافی این مواد سنتتیک نسبت به شیرآن است که با رنگی نمودن نوک و چینه دان، امکان ارزیابیِ میزان پوششِ عملیات واکسیناسیون را فراهم میسازد. در صورتی 90-80% جوجه ها رنگی شده باشند واکسن خوب توزیع شده است. رنگ ایجاد شده 2-1 ساعت بعد از بین میرود و ارزیابی باید قبل از آن صورت گیرد.
- آب مصرفی باید غیر از آب موجود در سیستم آب رسانی مرغداری باشد. چرا که این سیستم به واسطه عبور از تانکرها و لولههای فلزی حاوی رسوبات شیمیایی و دارویی و املاح فلزی است. لذا بهتراست آب مورد نظر برای واکسن، در بشکه های پلاستیکی جداگانه ریخته شده و واکسن در آن ها تهیه شود .
- میزان آب مصرفی برای واکسن باید به میزانی باشد که ظرف 2 ساعت پس از ریخته شدن در آبخوری ها به طور کل مصرف شود وگرنه واکسن به مرور زمان، دچار کاهش تیتر میشود . لذا در زمستان -ها 4-3 ساعت و در تابستان ها و فصول گرم، 2-1 ساعت قبل از مصرف واکسن به گله تشنگی داده میشود تا آب حاوی واکسن به سرعت مصرف شود. به طور کلی میزان تشنگی و میزان آب مصرفی در نهایت امر می بایست به نحوی تنظیم و محاسبه شودکه محلول واکسن طی2ساعت مصرف گردد .
- ازپرکردن آبخوری ها باید اجتناب کرد چرا که هجوم جوجه های تشنه به آن ها باعث سر ریز شدن آب به بستر و پرت و اتلاف واکسن ازطرفی و آلوده کردن بستر با ویروس زنده از طرف دیگر میشود .
- میزان آبخوری ها قبل از واکسیناسیون باید به 2 برابر حالت معمولی افزایش داده شود تا واکسن در اسرع وقت مصرف گردد. کل مدت توزیع واکسن در آبخوری های هر سالن، نباید از 5 / . ساعت بیشتر شود.
- پس ازعملیات واکسیناسیون،باید باراه رفتن داخل سالن ها،جوجه هاراتحریک به آشامیدن آب کرد.
- قرار گرفتن مستقیم واکسن در معرض هوا، باعث تخریب آن میشود. لذا بهتر است نیم ساعت قبل از تهیه واکسن، محلول شیر و آب و یا محلول سوامیون و آب را تهیه کرد و بعد از نوترالیزه شدن املاح آب،2سی سی از محلول بدست آمده، با سرنگ، در ویال حاوی واکسن تزریق و حل شود و بعد از ایجاد محلول جدید ،آن را به بقیه محلول اضافه نمائیم .
- بهترین زمان واکسیناسیون صبح زود است .
روش تزریق :

- این روش برای واکسن های غیر فعال و کشته استفاده می شود .
- برای جریان یافتن بهتر واکسن در سرنگ، بهتر است حرارت شیشه حاوی واکسن به حدود 21درجه سانتیگراد رسانده شود. برای این کار میتوان واکسن را به مدت 12ساعت در هوای محیط نگهداری کرد.
- در جریان عملیات واکسیناسیون، مرتباً شیشه حاوی واکسن بهم زده شودتا از رسوب امولوسیون واکسن، جلوگیری گردد.
- پس از هر 500 تزریق، سر سوزن سرنگها که کند شده است، باید تعویض گردد.
- از سر سوزن 18و19 و با طول 25 / 1 سانتی متر برای تزریق استفاده شود .
- باقیمانده مصرف نشده ی واکسن، نباید جهت استفاده های بعدی نگهداری شود .
- برای استفاده از واکسن های زنده به روش تزریقی، می باید هر 1000دز از واکسن ، دریک لیتر آب مقطر حل گردد و یک سی سی در سینه هر جوجه تزریق شود .
- ضدعفونی وسایل واکسیناسیون و سرنگ ها درواکسنهای غیر فعال، به دلیل فقدان اجرام زنده، نه تنها بلااشکال، بلکه ضروری است.
- جهت کنترل دز تزریقی ومیزان پرت واکسن، پس ازهر 1000تزریق، میزان واکسن مصرفی با تعداد جوجههای واکسینه شده مطابقت داده شود. همین طور باید سرنگ را با حجم معینی از آب امتحان کرد و دید آیا میزان تزریق همان قدری است که سرنگ را برای آن تنظیم کرده ایم.
یک برنامه واکسیناسیون :
برنامه واکسیناسیون هر منطقه تفاوت دارد و باید حتما طبق برنامه واکسیناسیون دامپزشکی آن منطقه باشد .
یک مثال :
یک برنامه واکسیناسیون به طور مثال : ( مثال )
برنامه پیشنهادی گروه طیور سازمان دامپزشکی کشور در زمینه واکسیناسیون طیور گوشتی
نام بیماری : برونشیت عفونی
نوبت: اول – نوع واکسن : H120 – سن واکسیناسیون: یک روزگی – روش واکسیناسیون : ترجیحا اسپری و یا قطره چشمی
توضیحات: انجام واکسیناسیون به طریقه اسپری منوط به به عدم آلودگی گله به مایکوپلاسما گالی سپتیکوم میباشد
نام بیماری : برونشیت عفونی
نوبت: دوم – نوع واکسن: H120 – سن واکسیناسیون: در ۱۴روزگی – روش واکسیناسیون : ترجیحا آشامیدنی
توضیحات : بستگی به شرایط منظقه خواهد داشت
نام بیماری : نیوکاسل
نوبت: اول – نوع واکسن : b1و روغنی – سن واکسیناسیون: در ۱۰روزگی – روش واکسیناسیون : (B1)قطره چشمی روغنی- تزریقی
توضیحات : واکسیناسیون بستگی به ألودگی محیط وبا توجه به تیتر آنتی بادی گله مادر صورت میگیرد
نام بیماری : نیوکاسل
نوبت: دوم – نوع واکسن : لاسوتا- سن واکسیناسیون: در ۱۸روزگی – روش واکسیناسیون : ترجیحاآشامیدنی وقطره چشمی
توضیحات : واکسیناسیون بستگی به ألودگی محیط وبا توجه به تیتر آنتی بادی گله مادر صورت میگیرد
نام بیماری : گامبورو
نوبت: اول – نوع واکسن : زنده – سن واکسیناسیون: در ۱۲- ۱۴ روزگی – روش واکسیناسیون : ترجیحاآشامیدنی وقطره چشمی
توضیحات : واکسیناسیون بستگی به ألودگی محیط وبا توجه به تیتر آنتی بادی گله مادر صورت میگیرد
نام بیماری : گامبورو
نوبت: دوم – نوع واکسن : زنده – سن واکسیناسیون: در ۱۸- ۲۲ روزگی – روش واکسیناسیون : آشامیدنی
توجه توجه : ( برنامه واکسیناسیون بالا فقط به عنوان یک مثال آورده شده است ) .
ضد عفونی سالن ها و محوطه مرغداری
تعریف ضدعفونی

هر جسمیكه بتواند از رشد و نمو میكروبها و سایر عوامل بیماریزا (ویروسها، قارچها و انگلها تك یاختهای) در داخل یا در روی سطح بدن و محیط زندگی جلوگیری بعمل آورد ماده ضدعفونی كننده نامیده میشود.
نکات حائز اهمیت در انتخاب مواد ضد عفونی
اثر کشنده مواد ضد عفونی برای عوامل بیماریزای گوناگون از قبیل باکتریها, ویروس ها, قارچها و تک یاخته متفاوت بوده و بستگی به ترکیب شیمیایی ماده ضد عفونی و ساختار میکروارگانیسم دارد. به هنگام تهیه مواد ضد عفونی نکاتی از قبیل قیمت, طیف اثر, میزان فعالیت در حضور مواد آلی, سمیت, ماندگاری, اثر خورندگی, حلالیت, زمان و دمای اثر گذاری را در انتخاب خود لحاظ نمایید.

اهمیت نسبی این ویژگیها بستگی به وضعیت و شرایط مورد استفاده دارد اما طیف اثر و میزان سمیت از فاکتورهای بسیار مهم در انتخاب مواد ضد عفونی هستند .به یاد داشته باشید هیچ ماده ضد عفونی بلافاصله عمل نمی کند و تمامی این مواد جهت بر جای گذاشتن تاثیر لازم نیاز به مقادیر مشخص و زمان لازم دارند .دما و غلظت مواد ضدعفونی در میزان نابودی میکروارگانیسم ها موثر هستند .استفاده از غلظت توصیه شده ماده ضد عفونی بسیار مهم بوده و همچنین ثابت شده است با افزایش دما تاثیر مواد ضد عفونی افزایش می یابد .
تمامی مواد ضد عفونی در حضور مواد آلی اثر خود را به میزان زیادی از دست میدهند و این امر به این معنی است نباید سطوح کثیف را ضد عفونی نمود.مواد آلی از طریق ایجاد پوشش در اطراف عوامل بیماریزا و جلو گیری از تماس ماده ضد عفونی, تشکیل پیوند های شیمیایی با مواد ضد عفونی و غیر فعال کردن آنها علیه میکروب و یا انجام واکنش شیمیایی و خنثی کردن ماده ضد عفونی ,موجب کم اثر شدن یا بی اثر شدن مواد ضد عفونی می شوند .بنا براین مجددا یادآوری می شود پاکسازی سالن مرغداری پیش از استفاده از عوامل ضد عفونی یک اصل ضروری است .
خصوصیات مواد ضدعفونی
تمام مواد ضدعفونی كننده كه در مرغداری استفاده میشود باید دارای شرایط ذیل باشد :
بخاطر داشته باشیم كه مواد ضدعفونی كننده برای تمیز كردن استفاده نمیشود بلكه میكروارگانیسمها را از بین میبرد. لذا زمانی موثر خواهد بود كه سطحی كه در آن بكار میروند كاملاً تمیز باشد.
انواع مواد ضدعفونی كننده
موادی كه برای ضدعفونی در پرورش طیور بكار میرود، معمولاً به سه دسته تقسیم میشوند:
1 - ضدعفونیكنندههای طبیعی: مانند نور آفتاب، میكروبها در برابر نور آفتاب بخصوص نور مستقیم آن به مقدار زیاد فعالیت خود را ازدست میدهند، در بین انوار مختلف اشعه خورشید اشعه ماوراء بنفش سبب كشتن میكروبها و باكتریها میگردد. از این رو آفتاب ارزانترین وسهل الوصول ترین و شاید بهترین ماده ضدعفونی كننده باشد. یكی دیگر از ضدعفونی كنندههای طبیعی سرما و برودت میباشد. البته سرما و برودت اثر ضدعفونی و معدم كنندگی قوی برای میكروبها نمیباشد بلكه فقط رشد و نمو آنها را به تعویق میاندازد و در نتیجه جهت نگهداری گوشت و تخم مرغ در سردخانهها استفاده میگردد.
2 - ضدعفونی كنندههای فیزیكی: بهترین ضدعفونی كننده فیزیكی حرارت میباشد كه از آن میتوان به دو صورت خشك و مرطوب استفاده كرد. از حرارت خشك به صورت شعله دادن بوسیله شعله افكن استفاده و كف، دیوار سالن را ضدعفونی میكنند. با این روش میتوان میكروبهای بیماریزا و تخم انگلها را به خوبی از بین برد. یكی دیگر از ضدعفونی كنندههای فیزیكی حرارت مرطوب میباشد. بخارآب جوش بهترین ماده ضدعفونی كننده به شمار میرود. حرارت آب جوش معمولاً بیش از 100 درجه است و در این حرارت كمتر میكروب یا انگلی تاب مقاومت دارد. از آب جوش برای ضدعفونی لانه و وسایل جوجه كشی و قفس و آبخوری و دانخوری استفاده میشود.
3 - مواد ضدعفونی كننده شیمیایی: كه این مواد خود به چند دسته تقسیم میشوند و جز یكی از تركیبات میباشند كه عبارتند از فرمالدئید، تركیبات چهارتائی آمونیوم، مواد فنلی، مواد یدی و كلریدی
تاثیر این مواد تابع عوامل مختلف است كه بطور خلاصه عبارتند از:
1 - غلظت خود مواد:
خاصیت ضدعفونی كننده هرماده با درجه غلظت آن كم یا زیاد میشود. معمولاً محلولها بیاثر یا كم اثرتر میباشند، بنابراین بهتر است توصیه كارخانه سازنده رعایت شود.
2 - حرارت:
معمولاً افزایش حرارت سبب افزایش اثر ماده ضدعفونی كننده میباشد. از اینرو تؤام كردن حرارت و مواد ضدعفونی اثر بهتری خواهد داشت.
3 - مدت مجاورت ماده ضدعفونی كننده با محیط آلوده:
هرچقدر ماده ضدعفونی روی سطح آلوده بیشتر باشد اثر بهتری خواهد داشت كمتر ماده ضدعفونی وجود دارد كه بلافاصله میكروب را از بین ببرد.
4 - میزان آلودگی محیط:
اثر مواد ضدعفونی در محیطی كه زیاد آلوده و كثیف باشد كمتر میباشد. از این جهت قبل از استفاده باید میزان آلودگی و كثافات لانه را به حداقل رسانید.
خصوصیات انواع ضدعفونی کننده ها :
الکل ها :
این دسته از ضدعفونی کننده ها ، شامل موادی مانند :
Isopropyl و یا Ethyl Alcohol میباشند .
خصوصیات عمومی این دسته از ضدعفونی کننده ها عبارتند از :
& از دسته میکروب کشهای وسیع الطیف میباشد .
& سبب پوسیدگی مجاری و سطوح ضدعفونی شده نمی شود .
& قابل اشتعال می باشد .
& در حضور مواد ارگانیک ، فعالیت محدودی دارند .
& بدلیل تبخیر بالا ، پس مانده کمی دارند .
& برای استفاده عمومی در هچری مقرون به صرفه نیست ( قیمت بسیار بالا ) .
& برای ضدعفونی وسایل و یا سایر اشیاء کوچک بسیار مناسب است .
& در جهت تاثیرگذاری ، بایستی با غلظت 70 تا 95 درصد استفاده شوند .
هالوژن ها :
این دسته از ضدعفونی کننده ها ، شامل موادی مانند :
Iodines و یا Hypocholorites میباشند .
خصوصیات عمومی این دسته از ضدعفونی کننده ها عبارتند از :
& از دسته میکروب کشهای وسیع الطیف میباشد .
& در برخی از موارد سبب پوسیدگی شده اند .
& در حضور مواد ارگانیک ، فعالیت محدودی دارند .
& پس مانده های این دسته از مواد فعالیت ناچیزی دارند .
& به میزان بسیار اندکی خاصیت سمی بودن را دارا میباشند .
& برای ضدعفونی وسایل کوچک ، میتوان از غلظت کمی از ایندسته مواد استفاده کرد .
& این دسته از ضدعفونی کننده ها قیمت پائینی دارند ، اما بایستی در مقادیر بالا استفاده شوند .
ترکیبات چهارتایی آمونیوم :
& از دسته میکروب کشهایی هستند که وسیع الطیف نیستند .
& این دسته از مواد ضدعفونی کننده ، بر علیه باکتری های گیاهان ، قارچ ها و ویروسها موثر هستند می باشند .
& به میزان بسیار اندکی خاصیت سمی بودن را دارا میباشند .
& فعالیت پس مانده های این ترکیبات ، با پاکسازی مجدد به حداقل می رسد .
& این دسته ترکیبات در حضور مواد صابونی ، ضدعفونی کننده ها و آب های سخت اثر بخشی محدودی دارند .
& این مواد تحریک کنندگی کمی دارند .
& در حضور مواد ارگانیک تاثیر پذیری کمی دارند .
& ضدعفونی کننده های مناسبی در جهت استفاده در سطوح تمیز می باشند .
& قیمت پائینی دارند .
فنولیک ها ( منفرد و یا چندگانه ) :
& از دسته میکروب کشهای وسیع الطیف میباشد .
& به میزان بسیار اندکی خاصیت سمی بودن را دارا میباشند .
& این دسته از ضدعفونی کننده ها در حضور مواد ارگانیک نیز ، تاثیر پذیری بالایی دارند .
& تاثیر پس مانده های این ترکیبات نیز مفید است .
& قیمت آنها نیز متوسط تا پائین میباشد .
Coal Tar Distillates :
این دسته از ضدعفونی کننده ها ، شامل موادی مانند :
اسید سیتریک و Cresol می باشند .
& از دسته میکروب کشهای وسیع الطیف میباشد .
& در غلظت های بالا ، میتواند سمی باشد .
& فعالیت پس مانده های این ترکیبات بسیار بالاست .
& فعالیت این دسته از ترکیبات در حضور مواد ارگانیک نیز ، بسیار خوب است .
& بدلیل انتشار گازهای سمی ، استفاده از این ترکیبات در نزدیکی تخم مرغ ها و یا جوجه ها مناسب نمی باشد .
& این دسته از ترکیبات ، نسبتا گران میباشند .
آلدهیدها :
این دسته از ضدعفونی کننده ها ، شامل موادی مانند :
Glutaral Dehyde می باشند .
& از دسته میکروب کشهای وسیع الطیف میباشد .
& به میزان بسیار اندکی خاصیت سمی بودن را دارا میباشند .
& این دسته از ترکیبات ، نسبتا گران میباشند .
& فعالیت پس مانده های آن نیز به حدی کم میباشد که اهمیتی ندارند .
ضدعفونی کننده های Oxidizing :
این دسته از ضدعفونی کننده ها ، شامل موادی مانند :
پراکسید هیدروژن و پرمنگنات پتاسیم می باشند .
& از دسته میکروب کشهای نسبتا وسیع الطیف میباشد .
& این دسته از ضدعفونی کننده ها در حضور مواد ارگانیک کاملا موثر هستند .
& به میزان کمی سمی می باشند .
& این ضدعفونی کننده ها موادی عالی برای عملیات پاکسازی میباشند .
& فعالیت پس مانده های این مواد بسیار کم است .
& موادی نسبتا گران میباشند .
▪ ضدعفونی کننده ها زمانیکه در دز مناسب رقیق شده باشند در سطح تمیز باکتریها و ویروسها را می کشند.
▪ همیشه از دستورالعمل کارخانجات سازنده پاک کننده ها ، ضدعفونی کننده ها و دود دهنده ها استفاده شود.
▪ همیشه از میزان سلامتی و ایمنی منطقه پیروی شود.
▪ یک تمیز کردن موفقت آمیز ۹۹% تلاش فیزیکی و ۱% شیمیایی است.
آماده سازی سالن مرغداری
پاک سازی و ضد عفونی سالن به طوری که تمامی عوامل بالقوه بیماری زا برای انسان و پرنده ، حذف شده تعداد باکتری ، ویروس ، انگل و حشرات باقی مانده آن قدر کاهش یابند که تاثیر آنها برروی سلامت آسایش و عملکرد گله بعدی به حداقل برسد .
نقش طراحی سالن های مرغداری در آماده سازی :
طراحی سالن و تجهیزات مرغداری باید به گونه ای باشد که بتوان به آسانی و به نحو موثر آنها را تمیز کرد سالن های پرورش باید دارای کف بتونی ، سقف ودیوارهای قابل شستشو و کانال های تهویه قابل دسترس بوده فاقد ستون و مهارهای افقی باشند پاک سازی و ضد عفونی کف های خاکی غیرممکن است وجود یک سطح بتونی یا شنی در اطراف سالن های مرغداری به عرض 1 تا 3 متر از ورود جوندگان به داخل سالن ممانعت کرده در عین حال محلی را برای شستشو و چیدن تجهیزات خارج شده از سالن فراهم می اورد .
برنامه ریزی :
برای پاک سازی موفق لازم است که همه عملیات به موقع انجام گیرد بهترین فرصت برای تعمیر و نگهداری معمول مزرعه درزمان پاک سازی به وجود خواهد آمد وضروری است که در برنامه گنجانده شود برای این که تمامی وظایف با موفقیت اجرا شود لازم است یک برنامه مفصل با جزئیات ، تاریخ ، دفعات ، کارگر و تجهیزات مورد نیاز قبل از تخلیه مزرعه ، تدوین شود .
مراحل آماده سازی سالن های پرورش طیور :

پرورش صنعتی طیور به طور متراکم، باعث شده بیماریهای مسری از راه های مختلف در داخل یک مزرعه و همچنین به مزارع همجوار، در طول دورههای مختلف پرورش انتقال یابند. برای مقابله با این مشکل امروزه بحث ایمنی زیستی یا Biosecurity اهمیت فراوانی یافته و براساس سیستمهای مدون و تا حدی تغییرناپذیر، لازمالاجرا به نظر میرسند.
عفونت و بیماری همیشه یکی از معضلات مهم در صنعت مرغداری بوده است خوشبختانه آلودگیهای میکروبی را می توان با رعایت اصول پیشگیری و کاربرد معیارهای مدیریتی کنترل نمود .بطور معمول ضد عفونی(Disinfection)به مفهوم نابودی عوامل بیماریزا در محیط است در صورتیکه بهسازی (Sanitation)کیفیت پاکسازی محیط می باشد .
کاهش بار عوامل بیماریزا در محیط مرغداری موجب کاهش خطر بیماری می شود.مواد ضد عفونی عوامل شیمیایی هستند که می توانند به هنگام تماس موجب نابودی میکرو ارگانیسمها شوند.پاکسازی قبل از انجام عمل ضد عفونی موجب بهتر در معرض قرار گرفتن میکروبها در برابر مواد ضدعفونی شده و موجب نابودی سریعتر آنها می گردد.
شستشو و آمادهسازی سالنهای پرورش طیور در بین دو دوره جوجهریزی بسیار مهم است و میتواند تا حد زیادی موجب کاهش بار آلودگی گردیده و از مشکلات بیماریها بکاهد. اجرای برنامه آمادهسازی بطور کامل و بدون چشمپوشی از بعضی مراحل آن، از ملزومات بهداشتی در واحدهای پرورش است.
پاکسازی :

۱. کلیه وسایل قابل انتقال را به بیرون از سالن منتقل کنیید.
۲. تمامی خوراک , بستر و کود باقی مانده از دوره قبلی را از سالن خارج نمایید.
۳. گرد و غبار و تمامی مواد باقی مانده در سالن با استفاده از جارو پاک کنیید .
۴. با استفاده از آب و مواد پاک کننده تمامی سطوح را شستشو نمایید در این مورد استفاده از اسپری فشار قوی می تواند مفید واقع شود .
۵. تمامی مواد پاک و باقی مانده مواد آلی را از سطوح مورد نظر آبکشی نمایید.
کنترل حشرات :
حشرات در انواع سوسک های بستر یکی از ناقلین بیماری محسوب میشوند که به دلیل وجود طیور در سالن، بصورت طبیعی در سطح بستر قابل رویت نیستند. به مجرد اینکه جوجه ها از سالن خارج شدند ، در زمانیکه سالن هنوز گرم است بعد از خروج آخرین مرغ از سالن و دستکاری کود، قبل از آن که این حشرات فرصت مهاجرت به اطراف را داشته باشند، باید به سرعت سطح بستر و دیوارههای سالن، با یک ماده حشرهکش، سمپاشی شود.
، بستر ، دستگاهها و تمامی سطوح با یک حشره کش رایج منطقه اسپری شوند.
حشرات یک عامل مهم انتقال بیماریها هستند و قبل از مهاجرت آنها بداخل بخشهای چوبی ساختمان و دیگر مواد باید از بین بروند.
برای بار دوم حشره کش باید قبل از دود دادن در محل استفاده شود.
خروج خوارک باقی مانده از دوره قبل از مرغداری :
خارج کردن خوراک های باقی مانده ی مرغ ها از دوره ی پرورش قبل و به خصوص خوراک های فاسد و کپک زده
خروج وسایل از سالن :
کلیه وسایل قابل انتقال مانند آبخوریها ، سیستمهای دانخوری و توزیع دان و ... باید از سالن خارج شده و در محلی با کف سیمانی قرار داده شوند.
انتقال کود :

بسیاری از بیماری های طیور (ویروسی، باکتریایی، انگلی) از طریق مدفوع طیورِ مبتلا، منتقل می شوند. تجمع مدفوع و فضولات در سطح جایگاه های نگهداری و تماس با آن، یکی از راه های مهم انتقال بیماری است.
جلوگیری از شیوع بیماری از طریق جمع آوری مدفوع و فضولات و جلوگیری از پراکنده شدن آن در محیط، راه مناسبی است. توجه نکردن به روش صحیح جمع آوری و نگهداری کود نیز سبب بوجود آمدن محل مناسبی برای تکثیر و رشد و نمو حشرات، انگل ها و سایر عوامل بیماری زا گردیده و باعث بقاء و انتشار عامل بیماری می شود.
▪ پیش اسپری : قبل از انتقال هر چیزی از داخل سالن به خارج آن استفاده از یک اسپری کننده آب با فشار پائین در سرتاسر سالن و کف آن برای جلوگیری از گرد و غبار ضروری بنظر می رسد. ( قبل از انتقال کود)
▪ انتقال کود : قرار گرفتن تریلی ها یا کودکش ها داخل سالن برای انتقال کود به خارج سالن می باشد. در این حالت تریلی باید داخل سالن بعد از پر شدن با کود با یک چادر بطور کامل پوشیده شود. این کار برای جلوگیری از پخش آشغال به محیط اطراف می باشد. سعی شود در هوای بادی از تمیز کردن سالن خودداری گردد. در حین ترک سالن چرخهای وسیله کودکشی کاملا" تمیز شود.
▪ استقرار کود : کود باید حداقل به ۵/۱ کیلومتری یا یک مایلی سالن منتقل شده و به یکی از روشهای زیر مستقر گردد :
کود نباید در فارم انبار شود.
کود نباید روی زمین نزدیک فارم پخش شود.
گردگیری و جاروکردن سالن :
بیشترین زمان در طی روند آمادهسازی، در این مرحله صرف میشود. کف سالن از باقیمانده کود کاملاً جاروکشی میشود. کلیه قسمتهای سالن از جمله وسایل غیر قابل انتقال که در سالن باقی مانده است را، به طور کامل گردگیری کنید. وسایل غیرقابل شستشوی باقیمانده در سالن مانند؛ تابلوی برق و ... به صورت کامل گردگیری و با دستمالِ آغشته به ماده ضدعفونی تمیز شده و توسط کاور پوشانده شوند.
استفاده از برس برای پاک کردن غبار ، آشغال ، تار عنکبوت از محور هواکشها ، تیرهای ساختمان ، لبه ها و سنگهای دیواره صورت می گیرد.
انجام تعمیرات لازم در سالن :
در این مرحله کلیه تعمیرات ساختمانی مانند پر کردن درزها و ترکهای سالن و نیز کنترل تجهیزات از جمله؛ موتور برق، سیستم توزیع برق و ... انجام میشود تا در طی مرحله ضدعفونی سالن، از ورود و خروج بیمورد افراد به داخل مزرعه اجتناب شود.
نکته مهم :
انواع متنوعی از پاک کننده های صنعتی موجود می باشد و درهنگام مصرف باید از دستورالعمل کارخانه سازنده آن تبعیت نمود
شستشو با مواد شوینده :

در این مرحله، از صابون مایع به نسبت «یک لیتر صابون در 100 لیتر آب» و یا «500 گرم پودر لباسشویی در 200 لیتر آب» استفاده میشود. مخلوط حاصل را با آب فشار ضعیف و ولرم، از سمت سقف به طرف کف سالن و از انتها به ابتدای سالن بطور کامل کفپاشی کنید. کف حاصل به مدت 30 دقیقه باقی مانده و سپس به همان طریق و با آب فشار ضعیف آبکشی میشود. قبل از شروع مرحله بعد، صبر کنید تا سالن کاملاً خشک شود.
استفاده از یک شوینده یا پاک کننده ، برای انتقال باقیمانده ، کثافات و آشغال ها است. تمامی دستگاهها باید شسته شده و به قسمت سیمان شده خارج سالن منتقل شوند. در داخل سالن قسمت های زیر باید با ملاحظات ویژه تمیز گردند.
برای اطمینان از شستشوی کامل قسمت های خارج از دسترس ، کاربرد داربست های متحرک و لامپ های سیار پر نور توصیه می شود محوطه بیرون سالن نیز باید شستشو شده به محل های ذیل توجه بیشتری مبذول شود :
تمامی جاهائیکه نمی تواند شسته شود مثل پلی تن ها و مقوا و . . . باید معدوم گردد. در هنگام شستشو باید به جزئیات هم توجه شود بطوریکه بعد از شستشو نباید غبار ، آشغال و کثافات ، کود ودر سالن دیده شود.
سیستم آبخوری :

سیستم های خنک کننده تبخیری و مه پاش را می توان با استفاده از ضد عفونی کننده های پلیمری بی گوانید ضدعفونی کرد کاربرد این ضدعفونی کننده در دوره تولید نیز مارا مطمئن خواهد کرد که اب حاوی حداقل باکتری بوده و انتشار باکتری ها را در سالن کم خواهد نمود .
سیستم دانخوری :
تعمیرات و نگهداری :
سالن تمیز و خالی فرصت مناسبی را برای تعمیر و نگهداری فراهم می آورد زمانی که سالن خالی باشد باید به مسایل زیر توجه شود :
کنترل جوندگان :

باید از ورود جوندگان و پرندگان بداخل سالن بشدت جلوگیری شود زیرا آنها بیماری را منتقل می کنند و خوراک را می خورند.
▪ تمامی دیوارها و سقف از لحاظ سوراخ بودن چک شوند و در صورت نیاز تعمیر گردند.
▪ همه درها بدون داشتن فاصله محکم بسته شوند.
▪ تمامی سیستم های خوراک برای نداشتن سوراخ چک شوند بعنوان اینکه خوراک در همه جا در دسترس باشد و در کف سالن ریخته نشده باشد تا ناخواسته برای حیوان جلب توجه نکند.
پاک سازی محوطه خارجی سالن :

تمیز کردن محوطه خارجی سالن ها نیز بسیار ضروری می باشد بهتر است که اطراف هر سالن مرغداری با محدوده 3متری از شن و یا بتون محاط شود درغیر اینصورت این محوطه باید :
همچنین نسبت به تمیز و ضد عفونی کردن مکان های زیر توجه خاصی مبذول شود :
تمامی قسمت های بتونی باید همانند قسمت های داخلی سالن ها شستشو وضدعفونی گردند .
شعلهگیری کل سالن و محوطه بیرون سالن :

در قسمت داخلی سالن، به طور کامل کف و دیواره سالن تا ارتفاع 5/1 متری توسط شعلهافکن سوزانده میشود. در قسمت خارجی سالن نیز، تا فاصله 3 تا 5 متری، بطور کامل سوزانده شده و از پوشش گیاهی کاملاً پاکسازی شود.
ضدعفونی :

ضدعفونی نباید تا قبل از تکمیل پاک سازی و تعمیرات مرغداری انجام گیرد مواد ضد عفونی در حضور ضایعات و مواد آلی بی تاثیر خواهند بود برای ضدعفونی باید از مواد ضد عفونی کننده مجازی که دارای بیشترین تاثیر برعلیه عوامل باکتریایی و ویروسی بیماری زای طیور می باشند استفاده شود درتمامی موارد کاربرد ، می بایست از دستورات سازنده آنها پیروی شود .
از انواع ضدعفونی کنندههای موجود در بازار، بر حسب وضعیت بیماری دردوره قبل و توصیه های دامپزشک مزرعه، بر مبنای طیف اثر، یکی را انتخاب و با نسبت تعیین شده محلول لازم را تهیه کنید. با آب فشار قوی از سمت سقف به کف و از انتها به ابتدای سالن شستشو کنید. قبل از شروع مرحله بعد، صبر کنید سالن کاملاً خشک شود.
نصب تجهیزات :
تجهیزات خارج شده از سالن را به طور جداگانه، ابتدا با مواد شوینده و سپس ضدعفونی کننده بشویید و اجازه دهید تا کاملاً خشک شود.
در این مرحله، وسایل مانند آبخوریهای اتوماتیک که در مرحله اول در سالن نصب نمیشوند را، در محل تمیز و سرپوشیده نگهداری کرده و در زمـــان لازم، برای نصب در سالن، مجدداً ضدعفونی کنید و سپس به سالن انتقال دهید. دقت کنید ورود و خروج افراد به سالن در این مرحله تحت ضوابط بهداشتی بوده و موجب شکستهشدن قرنطینه سالن نشود.
ضد عفونی شیمیایی مرحله دوم :

یکی دیگر از انواع ضدعفونی کنندهها که از نظر ساختار شیمیایی متفاوت با ضدعفونی کننده مرحله اول میباشد را انتخاب و سالن و تجهیزات وارد شده به آن را مجدداً ضدعفونی کنید.
در این مرحله، کل محوطه مزرعه نیز ضدعفونی و سم پاشی شده و بلافاصله بعد از پایان این مرحله، کل مزرعه وارد مرحله قرنطینه میشود.
تمیزی ناحیه بیرونی سالن از اهمیت برخوردار است. اطراف سالن پرورش باید حداقل به میزان ۳ متر با بتون محاصره شود.
تمامی مساحت سیمانی بیرون شسته شده و بخوبی داخل سالن ضدعفونی شود. ورود و خروج هر نوع وسیله نقلیه، کارکنان و سایر افراد و وسایل، تنها بعد از طی مراحل بهداشتی مجاز میباشد. قبل از شروع مرحله بعد، صبر کنید تا سالن کاملاً خشک شود.
گازدهی توسط گاز فرمالین :
در صورت مجاز بودن کاربرد فرمالین ، گازدهی با آن باید بلافاصله بعد از تکمیل ضدعفونی انجام گیرد سطوح سالن باید مرطوب شده و سالن تا 21 درجه سانتی گراد گرم شود . در درجه حرارت کمتر از 21 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی کمتر از 65 درصد گاز دادن بی تاثیر خواهد بود درها ، هواکش ها و پنجره ها باید به خوبی بسته و درزگیری شده باشند دستورالعمل کارخانه تولید کننده فرمالین در ارتباط با کاربرد این مواد باید رعایت گردد پس از گازدادن سالن باید به مدت 24 ساعت کاملا بسته باقی بماند و کسی حق ورود به آن را نداشته باشد لازم است سالن قبل از ورود افراد کاملا تهویه گردد .
آماده سازی بستر :
بستر باید در مقابل سرما و گرما عایق بوده و نرم باشد. پوشش بستر را که کاملاً از بهداشتی بودن آن مطمئن هستید انتخاب کنید. در صورتی که از پوشال استفاده می کنید آن را به صورت کاملاً خشک به داخل سالن انتقال دهید. لازم به یادآوری است؛ پوشال باید به ضخامت 3 تا 5 سانتیمتر و بطور یکنواخت در کل سالن توزیع شود. یک بستر مناسب، باید قابلیت جذب رطوبت را داشته باشد و خود آن، عاری از رطوبت باشد، زیرا در غیر این صورت، باعث رشد قارچ می شود. طی دوران پرورش و نگهداری گله، رطوبت مناسب برای بستر 20 الی 25 درصد می باشد. وقتی رطوبت بستر از 25 درصد تجاوز بیشتر شود، علاوه بر افزایش احتمال شیوع کوکسیدیوز، باکتری هایی که قابلیت تجزیه اسید اوریک را دارند فعال شده، تخمیر مواد سریع تر صورت میگیرد و گاز آمونیاک بیشتری از بستر متصاعد میشود.
عملیات گازدهی سالن برای بار دوم به همراه تجهیزات و بستر:

گاز دادن برای حیوانات و انسان خطرناک است.قبل از شروع گازدهی، کلیه منافذ سالن را با دقت بپوشانید. پوششی را که در مرحله شستشو بر روی وسایل غیر قابل شستشو کشیدهاید، بردارید. به خاطر داشته باشید، گازفرمالین خاصیت نفوذ پذیری چندانی ندارد، بنابراین، دانخوریها و آبخوریها و ... را به طور کامل در سطح سالن توزیع کرده و از انباشت آن بر روی هم، جلوگیری کنید. برای هر 5/2 مترمکعب فضا، 20 گرم پرمنگنات و 40 میلیلیتر فرمالین در نظر بگیرید. در کل سالن، ظروف مناسب در نظر گرفته و ابتدا پرمنگنات را داخل آنها توزیع کنید. سپس از سمت انتهای سالن به سمت درب خروج فرمالین را به پرمنگنات افزوده و سریعاً از سالن خارج شوید. (استفاده از ماسک ضدگاز و رعایت کلیه جوانب ایمنی در این مرحله الزامی است). گاز، حاصل حداقل 48 ساعت داخل سالن بماند و حداقل 48 ساعت قبل از ورود جوجه بطور کامل از سالن تخلیه شود. برای عملکرد مناسب گاز فرمالین، باید دمای سالن 20 درجه سانتیگراد و رطوبت آن 65 درصد باشد. بنابراین، قبل از شروع این مرحله، نسبت به تعدیل دما و رطوبت داخل سالن اقدام کنید.
همه جا باید قبل از قرارگرفتن جوجه ها در داخل سالن خشک باشد. سیستمهای تهویه باید ۷۲ ساعت قبل از جوجه ریزی روشن شوند.
رعایت فاصله زمانی بین دوره های پرورش :
فاصله زمانی دو دوره پرورشی برای تأمین امنیت زیستی مؤثر، 20 روز تعیین می شود. کمتر یا بیشتر بودن این فاصله زمانی، با توجه به دستورالعمل های سازمان دامپزشکی و با صلاحدید شبکه دامپزشکی و دریافت مجوز جوجه ریزی باید در نظر گرفته شود.
نگهداری سالن تمیز :
زمانیکه جوجه ها در سالن قرار دارند باید بیشترین توجهات را جهت بیشترین سوددهی ممکن مبذول داشت.
▪ فقط در صورت نیاز بازدید کننده و وسایل نقلیه وارد شوند.
▪ تمامی بازدید کننده ها باید به شدت روشهای بهداشتی را رعایت کنند.
▪ تهیه لباس بهداشتی مناسب برای کارمندان و بازدیدکننده ها الزامی است.
▪ تهیه و استفاده از تشتک و صابون ضد عفونی
▪ غوطه ور کردن پاها : جلوی هر در ورودی یک تشتک آب و داخل سالن یک تشتک حاوی ماده ضدعفونی کننده لازم است.
▪ ماده ضدعفونی کننده در غوطه ور کردن پاها باید متناوبا" در روزهای مختلف یا طبق دستورالعمل ها تغییر یابد.
تجهیزات مورد نیاز کارگران مرغداری
مقررات بهداشتی و کارگران در زمان ورود به مرغداری
مقررات بهداشتی و مدیریتی اتاق رختکن و سرویس بهداشتی
سیستم دانخوری مرغداری
در صنعت پرورش طیور میزان سود دهی رابطه مستقیم با کیفیت محصول تولید شده دارد.
مواد خوراکی و دان طیور بخش عمده ای از هزینه های تولید را شامل می شود. یکی از راه های کاهش هزینه تولید، جلوگیری از اتلاف مواد خوراکی می باشد، بگونه ای که در عین ترغیب پرنده ها به مصرف بیشتر خوراک و افزایش سرعت رشد، از اتلاف خوراک نیز جلوگیری گردد.
مشخصات دانخوری مناسب در مرغداری
با توجه به نیازهای دوره های مختلف رشد از دانخوری مرغداری مختلف، استفاده می گردد.
معمولاْ برای هفته اول جوجه ها از سینی های بزرگ با قطر 40 سانت استفاده می شود و ظرفیت هر سینی حدود 50 جوجه است تا جوجه ها به راحتی بتوانند داخل آن رفته و از خوراک استفاده نمایند. این سینی ها، از جنس پلاستیک قابل شستشو و ضد عفونی، هستند، که بطور مرتب توسط کارگر ماهر شستشو و ضد عفونی می شود.
بعد از گذشت این مرحله و رشد جوجه ها و با توجه به وسعت تولید و میزان هزینه و شرایط تولید کننده از سیستم های دانخوری دستی یا دانخوری اتوماتیک استفاده می شود.
انواع سیستم های دانخوری در سالن های مرغداری
ü دانخوری دستی (دانخوری سطلی)
ü دانخوری ناودانی
ü دانخوری زنجیری
ü دانخوری اوگر
دانخوری دستی
دانخوری مرغداری دستی (دانخوری سطلی)، از یک محفظه استوانه ای پلاستیک یا گالوانیزه تشکیل شده که یک بشقاب در زیر آن قرار دارد و میزان ریزش دانه با پیچ قابل تنظیم است.
با آویزان نمودن دانخوری سطلی می توان میزان ارتفاع آن را تنظیم کرد که باعث کاهش آلودگی بشقاب شده و از هدر رفت دان جلوگیری می شود.
معمولا در تعداد جوجه کم از دانخوری دستی استفاده می شود میزان هزینه به ازای هر پرنده نسبت به روش های دانخوری اتوماتیک کمتر است و فضای کمتری را اشغال می کند.
دانخوری دستی در ظرفیت های مختلف
دانخوری ناودانی
دانخوری ناودانی از جنس ورق گالوانیزه می باشد که به شکل ناودان ساخته می شود و به طور دستی دان مرغ داخل آن ریخته می شود. دانخوری ناودانی در اندازه ها و ابعاد مختلف با توجه به نیاز مرغداری ساخته می شود. طول دانخوری ناودانی از 80 سانتی متر، و عرض آن از 10 سانتی متر برای جوجه شروع می شود و برای مرغ های تخم گذار و گوشتی 20 سانتی متر در نظر گرفته می شود. برای جلوگیری از ورود پرنده از حفاظ های میله ای استفاده می شود. با تنظیم پایه ها، از دانخوری ناودانی می توان برای دوره های مختلف رشد استفاده کرد. دانخوری ناودانی، براحتی شستشو و ضدعفونی می شود و قابلیت جابجایی در سالن را دارد.
استفاده از دانخوری سطلی در مرغداری های بزرگ، نیاز به تعداد زیاد کارگر دارد و مدت زمان زیادی نیز صرف غذا دهی می شود، همچنین باعث می شود بخشی از دان هدر رفته و رسیدگی کافی و مناسبی به پرنده ها صورت نگیرد و این موجب رشد غیر یکنواخت جوجه ها می شود، بنابراین از دانخوری های اتوماتیک نظیر دانخوری زنجیری یا دانخوری بشقابی (بشقابی اوگر) استفاده می شود، از مزایای دانخوری بشقابی اتوماتیک، نیاز کمتر به نیروی کارگری، افزایش ضریب تبدیل بدلیل توزیع یکنواخت خوراک در گله می باشد.
دانخوری زنجیری مرغداری (دانخوری زنجیری اتوماتیک)
سیستم دانخوری زنجیری اولین سیستم دانخوری اتوماتیک مرغداری می باشد که به خاطر سهولت کار و امکان تولید آسان آن مورد استقبال مرغداران قرار گرفته است. دانخوری زنجیری توسط الکترو موتور و گیربکس در کل سالن مرغداری حرکت می کند و از مخزن ذخیره دان یعنی (هاپر) تغذیه می شود.
جنس دانخوری زنجیری، معمولاْ از ورق های گالوانیزه ضد زنگ می باشد و ارتفاع نوار نقاله زنجیری توسط پایه ها تنظیم می شود که در فواصل مشخص با توجه به سن جوجه ها، درجه بندی می شود .
دانخوری زنجیری اتوماتیک
محاسن سیستم دانخوری زنجیری
v نسبت به روش تغذیه دستی بسیار آسانتر بوده و توزیع دان مناسب و سریعی را دارد.
v بخاطر داشتن درجه بندی پایه ها ، تنظیم ارتفاع یکنواختی دارد که باعث می شود پرندگان به راحتی به غذا دسترسی داشته باشند.
v تعمیر و نگهداری دانخوری زنجیری، آسان است و اکثر کارگران مرغداری می توانند معایب اولیه آن را برطرف نمایند .
v دانخوری زنجیری با توجه به حرکت نقاله ای، به راحتی شستشو و ضدعفونی می شود و برای شستشو و ضد عفونی، نیازی به جمع آوری آن از داخل سالن نیست.
معایب سیستم دانخوری زنجیری
با توجه به محاسن سیستم دانخوری زنجیری، معایب متعددی نیز می توان برای آن بر شمرد .
در تغذیه با سیستم دانخوری زنجیری، پرنده هایی که در ابتدای مسیر تغذیه هستند معمولاْ از غذای با کیفیت تر و بیشتری برخوردار می شوند و خوراک با کیفیت پایین به انتهای مسیر می رسد که این عامل باعث رشد نامتوازن جوجه ها می شود.
دانخوری زنجیری دارای استهلاک بالا می باشد و هزینه تعمیرات و نگهداری آن از سیستم دانخوری بشقابی (اوگر) بیشتر است.
با توجه به شکل ساختمانی و محدودیت ارتفاع دانخوری زنجیری، برای اوایل دوره رشد جوجه نمی توان از آن استفاده کرد.
دانخوری اتوماتیک بشقابی (دانخوری اوگر)
دانخوری بشقابی اوگر جدیدترین مکانیزم دانخوری مرغداری است . طراحی سیستم این دانخوری اتوماتیک بر اساس توزیع یکنواخت دان با توجه به سن پرنده و کنترل دقیق مقدار مصرف خوراک می باشد. نحوه کار دانخوری بشقابی اتوماتیک اینگونه است که دان از طریق لوله و مارپیچ داخل آن بطور یکنواخت در تمامی سالن توزیع شده و داخل بشقاب ها می ریزد.
هر خط دانخوری بشقابی در مرغداری، توان خود را از یک موتور و گیربکس یک اسب بخار دریافت می کند. خوراک از طریق هاپر در ورودی لوله تغذیه دانخوری بشقابی قرار می گیرد، فنر مارپیچ داخل لوله باعث حرکت به جلو دانه ها می شود. در فواصل معین، بشقاب دانخوری نصب شده و از سوراخ ایجاد شده در لوله، دان به قسمت قیفی بشقاب میریزد تا پر شود با پر شدن هر بشقاب دان به بشقاب بعدی منتقل می شود تا انتهای خط تا همه بشقاب ها پر شوند. با رسیدن دان به بشقاب آخری سیستم بطور خودکار قطع می شود. و از هدر رفت خوراک جلوگیری می شود. با مصرف دان داخل بشقاب ها مجدد سیستم شروع به کار می کند. خطوط دانخوری بشقابی مرغداری توسط سیم بکسل از سقف آویزان می شود و ارتفاع بشقاب ها با توجه به سن جوجه ها توسط وینچ برقی تنظیم می شود .
خصوصیات دانخوری بشقابی اتوماتیک (دانخوری بشقابی اوگر)